//////

PRZESŁONA CHŁODNICY

W niskiej temperaturze otoczenia regulowanie stanu cieplnego silnika przez termostat zmniej- szaiacy dopływ wody z silnika do chłodnicy może spowodować lei zamrożenie. Jednocześnie zimne powietrze przez rdzeń chłodnicy może zbyt intensywnie chłodzić silnik z zewnątrz. Dlatego też często wyposaża się chodnicę samochodową w przesłonę, która pozwala ograniczać prze- pływ powietrza przez rdzeń chłodnicy. Ze względu na wy­konanie rozróżnia się zwykle przesłony żaluzjowe i przesłony roletowe.Przesłona chłodnicy jest często sterowana za termostatu i mechanizmu uruchamiającego (np. FIAT 600). W takim przypadku przepływ wody przez chłodnicę zwykle nie jest już regulowany oddzielnym termostatem. Żaluzjowa przesłona chłodnicy  składa się z ukła­du osadzonych obrotowo pionowych .

CHŁODNICA KOMOROWA

Chłodnica komorowa ma rdzeń wykonany z odpowiednio wytłoczonych pasów z blachy mosiężnej, złożonych i zluto­wanych. Pomiędzy złożonymi blachami istnieją szczeliny, przez które z góry w dół przepływa woda; dodatkowe prze­kładki z blachy falistej ułatwiają wymianę ciepła. Chłodnice komorowe są stosunkowo najlżejsze i najbardziej wydajne, lecz cechuje je duża wrażliwość na zamarzanie, wstrząsy i uszkodzenia zewnętrzne, przy czym naprawa uszkodzeń na ogół nastręcza sporo trudności. Chłodnica ulowa ma rdzeń wykonany z krótkich poziomych rurek mosiężnych lub miedzianych, o końcach ukształto­wanych w sześciokąty lub kwadraty, nieco większe niż średnice rurek; z zewnątrz rdzeń chłodnicy wygląda jak plaster miodu.

RURKI RDZENIA

Chłodnica rurkowa ma rdzeń wykonany z pionowych rurek o przekroju okrągłym lub owalnym, na które nasadzone są poziome żeberka, ułatwiające wymianę ciepła. Rurki w rdzeniu chłodnicy są ułożone w kilku rzędach (3 do 5) i wzajemnie względem siebie przesunięte, co polepsza warunki omywania ich przez powietrze.Rurki rdzenia chłodnicy są zwykle wykonane z pasów blachy mosiężnej odpowiednio zwiniętych i zlutowanych, a pozio­me żeberka z blachy miedzianej lub mosiężnej. Chłodnice rurkowe cechuje mała wrażliwość na zamarzanie, odporność na wstrząsy i łatwość naprawy w przypadku uszkodzenia.

TEMPERATURA CIECZY CHŁODZĄCEJ

Jeżeli temperatura cieczy chłodzącej nie przekracza 65… …70°C, zawór termostatu jest zamknięty , tzn. puszka ma zwykłą długość. Woda przepływa wówczas z głowicy przez dodatkowy przewód wprost do korpusu pompy, Kiedy jednak temperatura chłodzącej wody prze­wyższy 70 °C, puszka termostatu się wydłuża, podnosząc grzybek zaworu i umożliwiając tym samym odpływanie wody z głowicy cylindrów do chłodnicy. Jednocześnie zasłonki przymocowane do trzpienia termostatu zamykają boczne okienka, którymi woda dotychczas dopływała wprost do pompy. Po nagrzaniu się cieczy chłodzącej do około 80 °C zawór termostatu jest już zwykle całkowicie otwarty. Termostat jest zwykle tak skonstruowany, że w razie jego uszkodzenia (np. przedziurawienia puszki) zawór pozostaje otwarty, co zabezpiecza przed przegrzaniem się silnika podczas pracy z dużym obciążeniem.

WYDAJNOŚĆ POMPY

Łożyska te są oddzielone od przestrzeni wodnej pompy specjalnym samouszczelniaczem. Woda przecieka­jąca przez samouszczelniacz odpływa na zewnątrz specjalnym otworem w kadłubie pompy, co zabezpiecza przed przenikaniem wody do łożysk.Woda zasysana przez pompę wpada na łopatki wirnika, a następnie od­rzucona przez nie odpływa z dużą prędkością do płaszcza wodnego ka­dłuba. Pompa wody jest zwykle osa­dzona na przedniej ścianie kadłuba silnika i umocowana za pomocą śrub.Wydajność pompy wody w układzie chłodzenia wysokoprężnego silnika samochodowego wynosi zwykle około 80 Iitrów/KMgodz, dochodząc do 120 litrów/KMgodz, gdy chodzi o silnie obciążone cieplnie silniki gażnikowe.Dzięki znacznej wydajności pompy wody, w płaszczu wodnym kadłuba podczas pracy silnika panuje nadciśnie­nie sięgające 0,5…0,7 kó/cm2 (tzw. ciśnienie tłoczenia pompy).

PŁASZCZ WODNY KADŁUBA

Płaszcz wodny kadłuba i głowicy kształtuje się w sposób uniemożliwiający gromadzenie się w zakamarkach pary wodnej oraz powietrza wydzielającego się z wody.Pompa wody. Krążenie wody w układzie chłodzenia wymu­sza najczęściej pompa odśrodkowa. Wirnik jej osadzony jest zwykle na wspólnym wałku z wentylatorem i napę­dzanym kołem pasowym . Pompę i wentylator napędza wał korbowy silnika za pośrednictwem pasa klino­wego lub dwóch pasów. Często pas klinowy wykorzystuje się jednocześnie do napędu prądnicy. Wałek pompy obraca się w łożyskach tocznych, wbudowanych w kadłub pompy.

OBIEG WYMUSZONY

W miarę zwiększania prędkości przepływu wody wzrasta intensywność odprowadzania ciepła od nagrzanych ścianek do wody, nawet pomimo zmniejszania się miejscowych różnic temperatur.Obieg wymuszony. Typowy układ chłodzenia silnika wodą składa się zwykle z: płaszcza wod­nego, który otacza cylindry i komory spalania, chłodnicy wody przekazującej ciepło od gorącej wody do powietrza atmosferycznego, pompy wymuszającej krążenie wody w układzie, wentylatora powodującego intensywny prze­pływ powietrza przez rdzeń chłodnicy i termostatu regu­lującego podczas pracy silnika   temperaturę wody chłodzącej.

FILTRY OLEJU

Zadania filtru oleju. Podczas pracy silnika olej krążący w obiegu smarowania zbiera zanieczyszczenia, które prze­dostają się do wnętrza silnika z zewnątrz, przez nieszczel­ności lub wraz z powietrzem zasysanym do cylindrów, oraz pozostające na częściach w okresie składania silnika i prze­nikające do wnętrza silnika wskutek niedbałej obsługi (opiłki, piasek i inne). Olej krążący w silniku zanieczyszczają ponadto ścierane z pracujących powierzchni części opiłki i cząstki osadów (nagaru, popiołu, kleistych osadów itd.).

SAMOCHODY WYPOSAŻONE W PRZEKŁADNIE

Dotyczy to zwłaszcza samo­chodów wyposażo­nych w przekładnie lub sprzęgła hydro- kinetyczne, zasilane z. układów smaro­wania silników na­pędowych.Silnik silnie obcią­żony cieplnie, w któ­rym olej w misce o- lejowej przez stosun­kowo długie okresy czasu osiąga tem­peratury znacznie powyżej 100 °C, w zasadzie powinien być wyposażony w chłodnicę oleju. W takim przypadku o- lej można chłodzić bezpośrednio, czyli.przepuszczając go przez chłodnicę omywaną powietrzem (), lub pośrednio – stosując wymiennik odprowa­dzający nadmiar ciepła od oleju do cieczy chłodzącej silnik.

Inna praca jednostki

Drugą sprawą jest to, że przy niskich zimowych temperaturach zauważ się to, że silnik pracuje trochę inaczej niż w przypadku temperatur niskich. Najbardziej mogą to odczuć posiadacze motorów, które są chłodzone powietrzem albo też olejem. Bardzo często się zdarza, że silnik w ich maszynach jest najzwyczajniej w świecie niedogrzany. Co więcej, może się zdarzyć tak, że zamarznie im gaźnik. Dlatego szczęście ma ten, kto ma podłączony gaźnik do podgrzewania elektrycznego albo też do systemu chłodzenia silnika. Wtedy taki problem znika bezpowrotnie. Jeśli jakiś motor posiada słynne chłodzenie olejowo-powietrzne to na czas zimy powinniśmy dokonać pewnej modyfikacji. O jaką modyfikację chodzi? Polega ona mianowicie na zasłonięciu chłodnicy olejowej za pomocą jakiegoś plastikowego arkusza. Dzięki tej bardzo przecież drobnej, zarazem prostej modyfikacji silnik naszej maszyny będzie nabierał odpowiedniej temperatury w o wiele szybszym tempie. A ma to znaczące znaczenie w czasie zimy, jak wszystkim wiadomo.

POŁĄCZONE LISTEWKI

Listewki są połączone cięgłem, w sposób umożliwiający ich jednoczesne przekręcanie o określone kąty. W razie ustawienia niemal prostopadle do  Kierunku prze- pływu powietrza listewki zasłaniają rdzeń chłodnicy. Po ustawieniu listewek prawie równolegle do kierunku prze­pływu powietrza, rdzeń chłodnicy jest całkowicie odsło­nięty. Intensywność przepływu powietrza przez rdzeń chłodnicy reguluje się przez ustawianie listewek w położe­niach pośrednich. Przesłonę żaluzjową ustawia się z kabiny kierowcy za pomocą cięgła i uchwytu osadzonego w desce rozdzielczej.Roletowa przesłona chło­dnicy  jest to płat gumowanego płótna, nawinięty na wałek.Górny brzeg rolety u- sztywnia listwa meta­lowa, do której jest przymocowane cięgło elastyczne. Podczas na­wijania cięgła na bęben lub podciągania cięgła z kabiny kierowcy, ro­leta rozwija się z wał­ka i przesłania coraz większą część rdzenia chłodnicy.

DZIĘKI ZASTOSOWANIU

Niekiedy — w starszych samochodach — rezygnuje się ze szczelnego zamknięcia układu chłodzenia silnika, a korek wlewu chłodnicy zabezpiecza jedynie przed wypryskiwaniem chłodnicy w czasie jazdy oraz przed przedostawaniem X I Seczyszczeń mechanicznych. Nadmiar wody oraz para mogą się wówczas wydobywać z chłodnicy rurką przelewową spod korka wlewu.Dzieki zastosowaniu zbiornika kompensacyjnego, po na­pełnieniu specjalną cieczą chłodzącą układ chłodzenia wy- maga bardzo rzadko obsługi – np. tylko co każde dwa lub trzy lata eksploatacji samochodu. Wykorzystują to coraz cześciei wytwórnie samochodów, wyposażając ich silniki w plombowane układy chłodzenia, nie wymagające Hud ze strony użytkownika, iecz jedynie tzw. obsługi fabrycznej co każde 30…50 tys. km przebiegu pojazdu.

ZAWÓR WYLOTOWY

Króciec wlewowy chłodnicy jest zwykle zakrywany pokrywą zaopatrzoną w dwa samoczynne zawory, wylotowy oraz wlotowy .Zawór wylotowy otwiera się, kiedy nadciśnienie w chłodnicy przekracza 0,3…0,4 kG/cm8, a zawór wlotowy — kiedy podciśnienie w niei przewyższa około 0,2 kG/cma. Zawór wylotowy chroni rdzeń chłodnicy przed rozsadze­niem w razie przegrzania silnika. Utrzymując niewielkie nadciśnienie w układzie chłodzenia zawór wylotowy pod­wyższa temperaturę wrzenia wody do około 107 °C, a zatem nie dopuszcza do intensywnego parowania wody w razie umiarkowanego przegrzania silnika. Zawór wlotowy zabez­piecza rdzeń chłodnicy przed zgnieceniem — wskutek wytwo­rzenia się podciśnienia w układzie chłodzenia, częściowo na­pełnionym wodą, w razie szybkiego jej ostygania.

WYDAJNOŚĆ RDZENIA CHŁODNICY

Rdzeń chłodnicy o małej łub średniej wydaj­ności jest z reguły wprost wlutowany w ścianki zbiorników, górnego i dolnego.Rdzeń-chłodnicy o dużej wydajności (np. samochodu cię­żarowego) składa się często z układu wymiennych elementów, połączonych przewodami ze zbiornikami — górnym i dol­nym. Zaletą takiej konstrukcji jest łatwość naprawy chłod­nicy przez wymianę uszkodzonego elementu. Górny zbiornik chłodnicy zaopatrzony jest w króciec do przyłączania przewodu dopływowego, a zbiornik dolny w kró­ciec przewodu odpływowego. Oba zbiorniki chłodnicy są zwykle połączone sztywnymi obejmami odciążającymi, które przejmują obciążenia mechaniczne i tym samym za­bezpieczają rdzeń przed nadmiernymi naprężeniami.